Politiek als Overgave

Los van stemmen voor verkiezingen, wat ingezonden brieven hier en daar en een enkele demonstratie, had ik nog nooit gebruik gemaakt van deze mogelijkheid tot politieke invloed: inspreken op een commissievergadering van stadsdeel Noord. Ik moest er 58 jaar voor worden. Drie minuten lang mag je de commissie vertellen wat op je hart ligt, waarna de commissieleden vragen kunnen stellen. Het Dagelijks Bestuur van stadsdeel Noord luistert toe en beantwoordt de vragen die de commissie n.a.v. het ingesprokene aan het DB stelt. Ik was blij verrast door de laagdrempeligheid waarmee dit georganiseerd kan worden, en voelde de rijkdom van onze democratie.

De kwestie was deze: op het voormalige Rioolwaterzuiveringsterrein ten noorden van onze wijk, aan de rand waarvan Pepijn aan zijn eind kwam, conflicteren belangen. De gemeente heeft bedacht het terrein op te knippen in 3-en: een deel voor energievoorzieningen zoals een onderstation van TenneT en een HulpWarmteCentrale van Vattenfall, een deel voor een sportveld voor een behoeftige rugbyclub, en een deel dat voor natuur en recreatie wordt gereserveerd. Voor de huidige bewoners van het terrein, de ADM-gemeenschap die eind 2019 van hun stek aan de voormalige ADM-werf in Amsterdam-West werden verjaagd, is geen plek ingeruimd. Formeel hoeft dat ook niet, zou je zeggen, de ADM-ers wisten tenslotte toen ze de plek betrokken dat ze hier maar tijdelijk konden blijven, tot eind 2024. En dan nog onder één voorwaarde: de plek van betekenis voorzien met en voor de buurt.

Dat deden ze, en hoe. Het waterzuiveringsterrein was voor ons wijkbewoners jarenlang een ontoegankelijk terrein, afgezet met een onneembaar hek. Af en toe ontvingen we berichten van de gemeente dat er zich mogelijk een wellness centrum zou vestigen. Of dat het een recreatie- en natuurspeelplaats zou worden als ‘Toegangspoort van Waterland’. Het is er nooit van gekomen, en we wisten niet beter dan dat er voorlopig niets mee zou gebeuren, over energievoorzieningen werd nooit gesproken. Het terrein bleef onbekend. Totdat Pepijn het in zijn hoofd haalde om aan de rand zijn bivak op te slaan. Hij effende het pad tot samenwerking tussen de wijk en de ADM-ers. Samen legden we het PepijnPad aan. En intussen toverden de ADM-ers de rioolwaterzuivering om tot een oase van natuur, cultuur en sociaal ondernemerschap. Gebouwen werden opgeknapt, daken ontdaan van blad en mos hoog opgetast in 25 jaar leegstand, elektrische bedradingen grondig herzien en hersteld. Metershoog ondoordringbaar struikgewas verwijderd zodat de oorspronkelijke bezinkbassins van de waterzuivering weer beleefbaar werden en de cultuurhistorie zichtbaar. De buurtborrel, het eetcafé – 3 knappe gangen voor een tientje -, concerten, theater, herdenkings- en rouwbijeenkomsten, feesten, de permacultuurtuin, de zadenbank, ambachten met hout, metaal, papier en andere kunstvormen, het krijgt er allemaal een plek.

Wij als buurt zijn er heel blij mee, het is de ademruimte in een stad die steeds meer versteent door een grote woningbouwopgaaf. Hier kan iets ongewoons.

De ADM-ers zijn moderne alchemisten; ze zijn in staat van niets iets te maken, in uitzichtloze omstandigheden en met minimale middelen ergens leven in te blazen. Letterlijk: toen ze aankwamen waren de slibvelden een drassige bende, tientallen jaren was het terrein gebruikt om rioolslib te storten. De gemeente had alleen basaal sanitair, water en elektra aangelegd. Verder niets, als waren ze binnenlandse asielzoekers. De plek begint na 3 jaar op adem te komen, en heet nu Het Groene Veld. En figuurlijk: de ADM-ers bezitten ‘onzekerheidsvaardigheid’, het vermogen om om te gaan met onzekere omstandigheden. Minister Robert Dijkgraaf haalde dat principe aan in zijn Kohnstamm lezing. Het is het vermogen om ook in tijden van grote chaos standvastig te blijven, niet bij de pakken neer te zitten en creativiteit te laten stromen.  Met het hart open. Kostbare vermogens dunkt me, in deze tijden.

Ik heb er zelf stevig in geoefend sinds de dood van Pepijn. Hoe aanvaard ik het onvermijdelijke, zelfs als het nieuws zo verschrikkelijk is dat het mijn wezen ontregelt en leven op zijn kop zet? Ik meen iets te herkennen in de manier waarop de leden van de ADM-gemeenschap met de wereld om gaan, en in staat zijn om haar onvoorspelbaarheid te laten voelen als een brok potentie: alles is mogelijk. Wij buurtbewoners veren op bij de vrije energie die op Het Groene Veld rond gaat. Het wekt tot leven.

Wij willen ze niet kwijt, deze beheerders en programmeurs van natuur en cultuur. We geloven niet dat het kleine stukje recreatieterrein wat overblijft nadat de energie- en sportvoorzieningen zijn ingevuld, dezelfde hoge kwaliteit blijft ademen heeft als zij er niet meer zijn. We willen ze behouden als beheerders en buren. Maar ja, de voorzieningen, ze staan in de weg. En tegelijk: kúnnen we wel eigenlijk met goed fatsoen tegen die voorzieningen zijn? De stad heeft ze zonder meer nodig, het elektriciteitsnet zit muurvast – al is op een gasgestookte HWC wel wat af te dingen nu Nederland van het gas af moet.

Hier wringt de schoen. Of liever het been.

Stel: mijn dokter zegt dat mijn linkerbeen er af moet, er zit een gevaarlijke ontsteking in. Ik houd erg van mijn been, dus is er onmiddellijk weerstand. Als vanzelf draag ik alternatieven aan:  antibiotica, alleen amputatie tot aan de knie,  bloedtransfusie, ayurveda, acupunctuur, God weet wat, alles om het been te behouden. Maar kan ik wel tegen de amputatie van mijn been zijn als ik weet dat daarmee mijn leven gered wordt? Pas als mijn arts me daarvan weet te overtuigen ga ik overstag. Mijn overleven is belangrijker dan mijn been, het staat hoger in de hiërarchie.

Dit is geen hypothetische situatie. Ik heb het meegemaakt toen ik tongkanker had, in 2012. Er moest een stuk van mijn tong af. En er moest een heel lymfeklierpakket tussen hals en schouder verwijderd worden. Ik heb alle vragen en opties onderzocht, een second opinion gedaan en me daarna neer gelegd bij het onvermijdelijke. De tong kon ik niet redden, maar wel de helft van de lymfeklieren. Die overgave heeft mijn herstel veel goed gedaan. In de medische wereld heet dit ‘shared decision making’, en ik ben mijn behandelaren eeuwig dankbaar.

Mogen wij als burgers van onze overheid vragen om heel helder te zijn waarom dingen moeten gebeuren? Waarom voor het hogere doel de rest moet wijken? En mogen wij ze, ook al lijkt een besluit genomen te zijn, toch nog vragen of er geen alternatief mogelijk is? Of ze alles wel goed hebben uitgezocht? Ook de alternatieve locaties voor de energievoorzieningen die wij menen te kunnen zien? Ze bevragen of ze echt hard voor ons hebben gestreden om het bést mogelijke plan op tafel leggen? Ik vind van wel. En dat is de reden waarom we in het geweer zijn gekomen, en een eigen buurtvisie op de Het Groene Veld hebben opgesteld, een die wél ruimte schept voor de ADM-ers.  Dat is de reden waarom ik op een avond in maart 2023 als vertegenwoordiger van de buurtvereniging insprak.

Mondige burgers vragen om een moedige overheid. Een transparante overheid vraagt om moedige burgers. Wij kunnen ons neerleggen bij een besluit als we weten dat de HulpWarmteCentrale onvermijdelijk is. Dan kunnen wij ons overgeven. Niet voor niets stelt transitieprofessor  Jan Rotmans dat overgangen zoals we die nu op vele fronten hebben aan te gaan bij uitstek vragen om dialoog en deliberatie. Geen inloopavonden, maar samen onderzoeken. Keer op keer op keer op keer. Om de transitiepijn te verwerken. Om tot overgave te komen.

Overgave, niet als onderwerping, maar als aanvaarding.

Politiek als overgave. Overgave van burgers aan onvermijdelijke besluiten, onontkoombare situaties en feiten. Overgave van overheden aan een transparante dialoog en bevraging, aan het uitzoeken van of het écht niet anders kan. Overgave aan de moed om een besluit te heroverwegen als een beter, inclusiever alternatief zich aandient. Overgave aan duurzaamheid en de lange termijn, aan de belangen van de jongeren. Of dit nu om Het Groene Veld gaat, om stikstof, om de toeslagen, om corona, om de zorg. Om de politiek zelf.

Overgave. We moeten onszelf in een positie van overgave brengen. Niet als opdracht maar als noodzaak, om het onvermijdelijke te kunnen aanvaarden. Omdat anders niet te leven valt, om de levensstroom zélf te honoreren. Om in de kern ja te kunnen zeggen, en fier de wereld tegemoet te treden. Dat is rijkdom.

Inspreken buurtvisie HGV bij de commissievergadering stadsdeel Noord 22 mrt 2023

Presentatie Visie HGV voor de buurt 17 mrt 2023
Overhandiging van de buurtvisie HGV aan de voorzitter van de stadsdeelcommissie Noord 22 mrt 2023

5 gedachten over “Politiek als Overgave

  • 28 maart 2023 om 20:17
    Permalink

    Ik hoop dat de commissieleden met net zoveel aandacht en serieuze belangstelling naar jouw weerwoord hebben geluisterd als ik dit stuk heb gelezen. Heel erg mooi verwoord!

  • 28 maart 2023 om 21:15
    Permalink

    Heel erg mooi om te lezen Gaston, inspirerend! Ben benieuwd naar wat er is uitgekomen.

  • 28 maart 2023 om 21:55
    Permalink

    Hear, hear!

  • 30 maart 2023 om 14:15
    Permalink

    Prachtig en overtuigend verwoord!

  • 31 maart 2023 om 12:16
    Permalink

    Overgave i.p.v. onderwerping.
    Een moedige overheid en mondige burgers.

    Dankjewel hiervoor.

Reacties zijn gesloten.